Racisme en discriminatie op de werkvloer: nooit ‘een grapje’

Diana Matroos deed onlangs iets wat veel mensen niet durven, je openlijk uitspreken over racisme op het werk: “Bij de redactie van RTL, waar ik werk, legde een leidinggevende een handjevol pepernoten op m’n bureau, terwijl hij zei: ‘Voor de enige Zwarte Piet op de redactie.'” (Volkskrant 2015)

Diana Matroos kwam aanvankelijk in de schijnwerpers vanwege haar overwinning als nummer 1 van de Kleurrijke Top 100 in Nederland. De Kleurrijke Top 100 is een lijst van invloedrijke en kleurrijke Nederlanders, een lijst waar wij terecht blij van worden. Hier sprak de nieuwslezers van RTL Nieuws en presentatrice voor BNR Nieuwsradio, al over haar ervaringen binnen de redactie van RTL. Haar verhaal deed ze in reactie op de vraag die een journaliste stelde tijdens een interview in de Volkskrant. De vraag ging over hoe moeilijk het is om een vrouw en zwart te zijn in een Nederlandse maatschappij waarin zij hindernissen kan ondervinden.

heelsMoet je als etnische zakenvrouw extra ‘sterk in je schoenen’ staan? (c) ethnics.nl

“Vandaag zegt atleet Nelli Cooman in de interviewreeks van Robert Vuijsje ‘Land van afkomst’: ‘Ik weet dat veel mensen het niet zien, maar als zwart én vrouw was het echt moeilijker.’ Herkenbaar?” aldus de journaliste. Het antwoord dat zij hierop van Matroos kreeg deed veel stof opwaaien in de media, vooral omdat de nieuwslezeres openhartig vertelde over haar persoonlijke ervaringen. Gezien dat zij valt in beide categorieën (zwart en vrouw) én de winnares is van Kleurrijke Top 100, is dit een legitieme vraag om te stellen. Het verhaal dat zij vertelt zal voor veel mensen met een etnische achtergrond niet onherkenbaar blijven, dit geldt overigens ook voor de manier waarop RTL omging met de kwestie.

Het is bijzonder zorgwekkend wanneer men zich niet in een ander kan of wil verplaatsen omdat zij de belediging niet zien.

Diana Matroos vertelde in haar interview dat zij binnen de redactie van RTL jarenlang gezwegen heeft over de discriminatie op de werkvloer. De beledigingen kwamen op subtiele wijze voor in vormen van grappen. Voor veel gekleurde vrouwen (en mannen) die werken in een omgeving met weinig diversiteit, zijn haar uitspraken vooral herkenbaar. Uitspraken zoals “Ja maar tegen jou kan ik dat zeggen” praten een pijnlijke opmerking direct weer goed. “Ach het is toch helemaal niet zo bedoeld” of “Je trekt het je wel erg aan zeg”, snel gezegd en vooral bedoeld om te ontwapenen.

Op het moment dat er ‘sorry’ wordt gezegd moet je er dan ook maar klaar mee zijn. Veel mensen houden er dan ook een vreemde gedachtegang op na. Zij denken namelijk als een uitspraak wordt gepresenteerd als ‘grapje’ dat het dan per definitie gangbaar is, iets wat wanneer je ‘sorry’ zegt geen pijn meer doet. Wanneer een grap ten koste gaat van een ander, waarbij zij het slachtoffer worden van jouw humor is het geen raar idee om jezelf af en toe te verplaatsen in een ander, al heb je een andere culturele of etnische achtergrond. Het is bijzonder zorgwekkend wanneer men zich niet in een ander kan of wil verplaatsen omdat zij de belediging niet zien. Dat is puur gebrek aan empathie en inlevingsvermogen. Omdat jij niet inziet dat iets iemand kwetst, betekend dat niet automatisch dat je iemand niet hebt gekwetst.

Zwarte Piet is vrijwel altijd een symbool van de ‘goede’ oude tijd behalve als je donker bent, dan wil je niet verder terug dan 1975.

De bekende Nederlandse sprak over de discriminatie en deed dat zeer openhartig: “Bij de redactie van RTL, waar ik werk, legde een leidinggevende een handjevol pepernoten op m’n bureau, terwijl hij zei: ‘Voor de enige Zwarte Piet op de redactie’. Bij de Zwarte Pieten-opmerking was ik flabbergasted. Ik moest een minuut later ook een uitzending in, waarin het zwarte Pieten-debat nota bene ter sprake kwam. Toen heb ik het laten gaan en hem alleen indringend aangekeken. ‘O, je vindt het niet grappig?’, zei hij. ‘Dat is een understatement’, heb ik toen geantwoord.” Waarom vond haar collega, nota bene een leidinggevende, het grappig om pepernoten te strooien op het bureau van een donkere vrouw? Omdat Zwarte Piet zwart is en zij ook dus per definitie ook een Piet?

Als geschiedenisfanaat ben ik tegen het gebruik van Zwarte Piet omdat dit voor mij een glorificatie is van kolonialisme en slavernij. Zwarte Piet is vrijwel altijd een symbool van de ‘goede’ oude tijd behalve als je donker bent, dan wil je niet verder terug dan 1975. Hij associeert Zwarte Piet met haar huidskleur omdat zij de enige donkere is tussen blanken, een inkoppertje. Zelfs een voorstander van de Piet kan niet om dat feit heen omdat de leidinggevende het zelf zegt: “Voor de enige Zwarte Piet op de redactie.” Dat dit soort dingen op de werkvloer worden gezegd als de ‘R’ weer in de maand zit, is ‘oud nieuws’

Ik zou het ook niet grappig vinden als iemand ‘Sieg Heil’ tegen een van mijn Nederlandse vrienden zou zeggen omdat zij blond haar hebben en blauwe ogen.

Matroos gaf een ander voorbeeld van racisme aan toen zij een e-mail kreeg niet bestemd voor haar ogen. In de e-mail werd aangegeven dat de presentatrice een programma liever niet kon presenteren vanwege haar huidskleur, dit omdat de andere presentator ook zwart was. Dat zou te ‘heftig’ zijn In RTL Boulevard wordt het verhaal van Diana Matroos vrij bagatelliserend gepresenteerd. Zo werd er namelijk nadruk gelegd hoe deze uitspraken ‘stomme grappen’ zijn die verkeerd opgenomen kunnen worden. Hoe? Tenzij haar leidinggevende de grap bedoelde als compliment wat volledig creepy en belachelijk is, is het helemaal niet grappig. Ik zou het ook niet grappig vinden als iemand ‘Sieg Heil’ tegen een van mijn Nederlandse vrienden zou zeggen omdat zij blond haar hebben en blauwe ogen. Vooral niet als zij ergens een minderheid zijn want ik houd wel rekening met mijn medemens. Kleine moeite toch?

620x330-discriminatieMeer diversiteit blijkt toch te ‘heftig’ (c) ethnics.nl

Wie bepaalt wat discriminatie is, en wie dan vooral niet?
Harm Taselaar, hoofdredacteur van RTL Nieuws gaf als reactie tegenstrijdige uitspraken. Taselaar geeft aan dat hij zich niet herkent in Matroos’ ervaringen. Volgens de hoofdredacteur wordt er nooit gediscrimineerd op zijn redactie. Volgens wie? Volgens hem dus dat is zijn ervaring op de werkvloer. Hoe kan de heer Taselaar daadwerkelijk weten wat discriminatie en racisme is voor anderen? Heeft hij zicht op de ervaringen van alle collega’s waardoor hij kan concluderen dat de uitspraken van Matroos onjuist zijn? Of is het gewoon dat hij zelf van mening is dat discriminatie en racisme niet gebeuren op de werkvloer en dus daarom de existentie van andere mogelijkheden hierdoor uitsluit? Nadat hij Matroos’ beweringen als onjuist heeft bestempeld, gaat hij vrolijk verder over hoe er eerder excuses zijn aangeboden vanwege ‘de grappen’ en het volgens hem compleet van tafel was. Waarom moesten er excuses aangeboden worden aan de presentatrice als het alleen maar grappen waren? Meneer Taselaar zit feitelijk fout. Daar kunnen we heel kort over zijn.

Niet alleen is diversiteit nergens te vinden in de Nederlandse journalistiek maar economisch verliest de Nederlandse media financiële mogelijkheden.

Het punt wat Diana wil maken, is het zichtbaar maken van de ongelijkheden op de werkvloer en bedrijfsleven tegenover de collega met niet-westerse achtergrond. Ze wil het bespreekbaar maken zodat men dieper denkt over hun eigen gedrag tegenover anderen. Als top van de kleurrijke 100 is dit het ideale moment om hier aandacht voor te vragen en dat is precies wat ze deed, waarvoor dank. Nederland heeft een substantieel gedeelte die een niet-westerse achtergrond hebben. Volgens Matroos wordt dit deel niet gerepresenteerd in de Nederlandse redacties terwijl dat juist de bedoeling is. Matroos zegt tegen de Volkskrant: “Nieuwsredacties horen een afspiegeling van de samenleving te zijn. Als we geen diverse redacties hebben, missen we verhalen, nieuwe inzichten en een andere blik. En nieuwsmedia zullen het ook in hun portemonnee gaan voelen. Met de digitalisering gaan kijkers anders met televisie om.” Niet alleen is diversiteit nergens te vinden in de Nederlandse journalistiek maar economisch verliest de Nederlandse media financiële mogelijkheden.

Conclusie: we moeten meer kijken naar ons gedrag vooral tegenover anderen. Kritiek geven is makkelijk maar kritisch te zijn tegenover jezelf is ook belangrijk. Ondanks verdeeldheid in huidskleur, geloofsovertuiging, geslacht en seksuele voorkeur horen we juist als leden van één maatschappij respect en solidariteit te bevorderen. Allemaal natuurlijk gebaseerd op gelijke kansen en gelijke behandeling voor allen.

Comments

comments

By continuing to use the site, you agree to the use of cookies. more information

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close