Hoe Sylvana Simons mij confronteerde met kwetsbaarheid

Nu ik me ervan bewust ben dat de pijnlijke reis richting 5 december in mei al officieel is begonnen, zie ik  dat mensen niet alleen hun filter verliezen maar ook het vermogen om elkaar als mensen te behandelen. Dat hoewel iedereen praat over Sylvana Simons het eigenlijk niet minder met haar te maken had kunnen hebben. Het bleek een realisatie die een hoop gevoelens losmaakte die ik eigenlijk helemaal niet wilde voelen, maar waar ik toch doorheen moest.

tumblr_nkv4kqMtsF1r0jv31o1_1280Hands up, don’t shoot. bron: Tumblr

Een van de dingen waar ik echt moeite mee heb is om mezelf kwetsbaar op te stellen. Ironisch natuurlijk want als schrijver geef je jezelf continu bloot, vaak aan volslagen vreemden. De gedachte ‘wat zullen mensen van mij vinden’ maakt dat ik zelf als oprichter van ETHNICS.nl onze eigen #liveloud filosofie niet altijd toepas. Op die momenten kom je hier terug en vind je niets nieuws. Hoe zou je weten dat ik op die momenten diep in gedachten zoek naar de juiste woorden en invalshoeken, alleen maar om te beseffen dat er pas iets ontstaat als ik het ‘loslaat’ en kwetsbaar ben. Soms is praten over dingen die lastig zijn (of die als lastig ervaren kunnen worden) zo moeilijk dat zwijgen de beste optie lijkt te zijn.

”Mezelf kwetsbaar opstellen betekent dat ik die pijn voel en direct besef dat dit een pijn is die niet alleen van mij is. Het is de connectie met de mensen die voor mij hebben geleefd en met wie ik nog steeds een diepe en pure band voel.”

“Pijn, pijn, pijn…” denk ik. Op het moment dat harde woorden als verdwaalde kogels rondvliegen heb je nauwelijks tijd om jezelf er echt tegen te wapenen. In die situaties zijn er twee opties. Vluchten of vechten: een cadeau van ons primitieve brein om om te gaan met situaties die een bedreiging vormen. Het voelen van emotionele pijn en fysieke pijn is voor een hoofd bijna niet te onderscheiden. Je kunt je been breken of je hart breken en hoewel er verschillende dingen kapot gaan is er een gemeenschappelijke factor: pijn. Mezelf kwetsbaar opstellen betekent dat ik die pijn voel en direct besef dat dit een pijn is die niet alleen van mij is. Het is de connectie met de mensen die voor mij hebben geleefd en met wie ik nog steeds een diepe en pure band voel. In Suriname noemt men dat ‘Konfo/Komfo’: onze vooroudergeesten, met wortels in de slavernij en de vergeten geschiedenis van Afrika.

Die vooroudergeesten zijn voor mij een logische reden en verklaring van waarom zwarte mensen overal ter wereld elkaar herkennen en ‘de knik’ geven. Waarom een Surinaamse moeder niet verschilt van een Amerikaanse in haar opvoeding. Het is een gedeelde geschiedenis die ondanks alles, en dankzij alles, alleen maar sterker is geworden. “Be there for your sisters, even when they are strangers” is niet voor niets mijn favoriete quote. Maar in het opkomen voor Sylvana Simons, werd ik geconfronteerd met de angst voor mijn eigen kwetsbaarheid en werd het daar pas echt goed duidelijk voor me, ik voelde pijn – en dat wilde ik niet.

giphy“If we’re gonna heal, let it be glorious. One thousand girls raise their arms” – Warsan Shire / Lemonade

Hoewel Sylvana Simons haast ieder gesprek, ieder artikel en iedere column van Nederlandse bodem domineert, zie met ieder stuk dat ik lees steeds beter in dat het gewoon niet over haar gaat. Aan de ene kant is het een gevoel van ‘vastklampen’ en ‘verzet’ tegen iets wat dreigt te veranderen en is zij, als iemand die zich openlijk uitspreekt voor deze verandering, degene waartegen gevochten wordt door witte Nederlanders, zonder filter. Aan de andere kant is het een groeiend gevoel van eigenwaarde en zelfrespect bij Afro-Nederlanders – gevoed door nieuwe kennis -, wat zich uit in: ‘en nu is het genoeg, dit willen we niet meer’. Zo is het duidelijk hoe twee groepen mensen lijnrecht tegenover elkaar komen te staan. Verandering en ‘willen dat alles blijft zoals het is’ zijn namelijk directe (en zeer gewelddadige) tegenpolen en zorgen bijna altijd voor een heftige confrontatie.

Wie zijn nek uitsteekt zoals Sylvana Simons dat doet en deed en zo duidelijk een standpunt inneemt kan rekenen op verzet. Dat dat zo smakeloos kan zijn als meme’s die verwijzen naar de Klu Klux Klan, het vertrekken op de spreekwoordelijke ‘bananenboot’ of een verleden oprakelen waarin zij niet altijd vol lof was over de zwarte man tja… “dat hoort erbij”  menen veel mensen. “Dat krijg je ervan”: een harde les in wat er gebeurt als je je niet alleen kwetsbaar maar tegelijkertijd ook zeer sterk (en welbespraakt) weet te uiten. Ik ben benieuwd naar haar pijn en ben me ervan bewust dat een slordige 20.000 mensen die je liever zien gaan dan komen, iets moet doen met je gevoelens. Al vond ik het tof dat ook zij erkende dat dit niet over haar ging toen ze aanschoof bij RTL Late Night en ik de ongelijke verhoudingen zag in de discussie. Toch werd het een hele persoonlijke discussie, zowel daar als op Facebook. Niet gebaseerd op feiten maar op gevoel, dat doet immers het meeste pijn.

Hoewel ik de confrontatie op geen enkel moment ben aangegaan, was mijn aanwezigheid een confrontatie op zich. Ik ben zwart en ik ben hier – meer niet.

Beledigingen die van de spelfouten niet voor Nederlands aangenomen kunnen worden vloeien over in een gesprek tussen verkopers en klanten wat duidelijk niet voor mijn oren bestemd was: “Al onze tradities gaan eraan. Ze nemen alles over. Over vijf jaar weten onze kinderen niet eens meer wie Zwarte Piet was. Zwart is toch juist mooi? Ik snap het niet, ik vind zwart mooi” Wie overtuigt wie van zijn gelijk als dat zelfde gesprek direct stilvalt op het moment dat ik wordt opgemerkt. Alsof ik een indringer ben in een winkel waar ik eerder nog rustig had willen rondneuzen voor de middagdrukte. Ik besluit te vertrekken en wens ze een goedemiddag. De klant schrikt van mijn begroeting en mompelt: “Je kan ook echt niks meer zeggen tegenwoordig” en hoewel ik de confrontatie op geen enkel moment ben aangegaan, was mijn aanwezigheid een confrontatie op zich. Ik ben zwart en ik ben hier – meer niet.

Kwetsbaarheid betekent jezelf niet afsluiten voor moeilijke gesprekken, het betekent het omzetten van woede naar kracht. Ik deel de gedachte niet dat “praten over racisme, racisme in stand houdt” of zoals sommige mensen zeggen zelfs “aanwakkert”. Ik denk dat een opmerking zoals deze te maken heeft met dezelfde twee keuzes die ik hierboven beschreef: Vechten, of vluchten. Je kunt in die zin (en zoals ik zelf heb gemerkt) ook vechten tegen jezelf én vluchten van jezelf. Waarbij je dingen eigenlijk wel ziet, maar toch besluit om het primitieve brein de overhand te laten nemen. Waarbij scheldkanonnades ook de klaslokalen bereiken omdat ouders daarmee hun gesprekken aan de eettafel vervingen. Dan mag het straks december zijn, maar is er van een kinderfeest allang geen sprake meer, dat is het niet meer.

Comments

comments

By continuing to use the site, you agree to the use of cookies. more information

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close